Nội dung quy định từ EU
Quy định được trình và thông qua tháng 7/2023, từ năm 2027 EU yêu cầu các nhà sản xuất thiết kế điện thoại và máy tính bảng sao cho người dùng cuối có thể tự thay pin bằng các dụng cụ thông thường, không cần mang ra tiệm, không cần thợ chuyên nghiệp. Mục tiêu được tuyên bố là kéo dài vòng đời thiết bị, giảm rác thải điện tử và trao quyền tự chủ cho người tiêu dùng.
Tuy nhiên, quy định cũng có ngoại lệ đáng chú ý, thiết bị đạt chuẩn chống nước có thể được miễn yêu cầu người dùng tự tháo, chỉ cần đảm bảo thợ chuyên nghiệp thay được. Ngoại lệ này vô tình làm lộ ra mâu thuẫn ngay trong lòng quy định, nếu cuối cùng vẫn phải mang ra tiệm, thì khác gì hiện tại?
Thiết kế nguyên khối sắp lỗi thời?
Nhìn vào các flagship hiện nay, như chiếc iPhone 17 Pro Max với thân nhôm nguyên khối liền mạch, Galaxy S26 Ultra với khung kim loại và kính dán keo chuyên dụng, triết lý thiết kế của cả ngành trong suốt 10 năm qua là: không khe hở, không khớp nối vật lý, không tiếng kêu ọp ẹp.
Để tuân thủ quy định EU mà vẫn giữ chuẩn chống nước, các hãng buộc phải tìm cơ chế mới và bất kỳ giải pháp nào cũng đi kèm đánh đổi. Nắp lưng dù tinh vi đến đâu cũng khó chắc chắn bằng cấu trúc nguyên khối. Mỗi lần tháo ra dán lại đều có nguy cơ giảm độ kín khít, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chống nước là tính năng mà ngay cả điện thoại tầm trung cũng đã coi là tiêu chuẩn tối thiểu.
Giảm dung lượng pin để đảm bảo an toàn khi tháo lắp
Đây là vấn đề kỹ thuật mà các nhà làm luật ở EU có vẻ chưa tính toán kỹ. Để nhét được viên pin 5.000 mAh vào thân máy mỏng chưa đầy 8mm, các hãng hiện dùng pin dạng túi mềm ôm sát bo mạch. Nếu pin phải tháo rời, nó không thể để trần vì rất dễ bị thủng hay cháy nổ khi người dùng thao tác.
Để tuân theo quy định và đảm bảo an toàn, bắt buộc phải có vỏ cứng bảo vệ và cơ chế chân tiếp xúc. Lớp vỏ và cơ chế đó chiếm khoảng 10–15% không gian của viên pin. Máy phải dày lên đáng kể, hoặc dung lượng pin bị cắt xuống. Trong khi các hãng Trung Quốc như Xiaomi, Honor, OnePlus đang đua nhau nhét pin 7.000–8.000 mAh vào máy nhờ công nghệ silicon-carbon mật độ cao, thì EU lại đang kéo các hãng bán tại châu Âu đi theo hướng ngược lại.
Pin trôi nổi không rõ nguồn gốc, rủi ro tăng cao
Khi việc thay pin trở nên dễ dàng, thị trường sẽ ngập tràn pin không rõ nguồn gốc với giá rẻ hơn nhiều lần pin chính hãng. Smartphone hiện đại hỗ trợ sạc nhanh 65W, 100W thậm chí 200W đòi hỏi pin phải có chip quản lý dòng điện cực kỳ chính xác để kiểm soát nhiệt độ. Một viên pin kém chất lượng gặp dòng điện cao là rủi ro cháy nổ thực sự, không phải chuyện lý thuyết.
Nghịch lý thay, thiết kế nguyên khối khó tháo của các máy hiện nay vô tình là một lớp bảo vệ an toàn. Khi rào cản đó bị phá bỏ theo lệnh của EU, người chịu rủi ro cuối cùng không ai khác chính là người dùng.
Giải pháp thực tế nào cho vấn đề này?
Câu trả lời là có, và không cần phải đập đi xây lại toàn bộ thiết kế. EU hoàn toàn có thể buộc các hãng duy trì giá thay pin chính hãng ở mức thấp và hoàn thành trong thời gian ngắn. Nếu thay pin chính hãng chỉ tốn khoảng 500.000–1.000.000 đồng và xong trong 30 phút, không ai còn muốn tự tháo máy nữa.
Không như quyết định ép Apple chuyển sang USB-C mang tính thực tiễn rõ ràng, quy định pin tháo rời lần này có vẻ đang giải quyết một vấn đề theo cách tạo ra nhiều vấn đề mới hơn. Người dùng cần máy bền, pin dùng lâu và dịch vụ thay pin đủ rẻ, chứ không cần một chiếc điện thoại mở nắp lưng như đồ chơi trẻ con, chúng ta đã qua giai đoạn mà điện thoại pin yếu phải sạc nhiều lần trong ngày rồi.
Có thể thấy thì ý định của EU không sai, việc kéo dài vòng đời thiết bị và giảm rác thải điện tử là mục tiêu đáng hướng đến. Nhưng cách thực hiện cụ thể cần được xem xét lại nghiêm túc trước khi 2027 đến.
Mời quý khách tham khảo một số mẫu máy giá đang cực ưu đãi chỉ có tại MinMobile:
- iPhone 15 Plus, pin trâu, màu pastel sành điệu, cổng USB-C tiện lợi
- Đỉnh cao Galaxy S24 Ultra 256GB, viền titan xịn, AI thế hệ mới
- Galaxy Z Fold 7 Hàn đã qua sử dụng, trải nghiệm máy gập cao cấp
